Yapay Zekâ ve Hukuk
Yapay zekâ teknolojilerinin yaygınlaşması; sorumluluk, fikri mülkiyet, veri koruma ve etik gibi alanlarda yeni hukuki sorular ortaya çıkarmaktadır. Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act) ile birlikte YZ sistemlerinin geliştirilmesine ve kullanılmasına ilişkin kapsamlı bir düzenleme çerçevesi oluşturulmuştur. Türkiye'de ise YZ ile ilgili ayrı bir özel düzenleme henüz mevcut değildir; mevcut mevzuat (KVKK, TBK, TCK vb.) genel hükümleri üzerinden değerlendirme yapılmaktadır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Buradaki içerikler hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut bir mesele için iletişime geçilerek değerlendirme yapılabilir.
Çalışma Konuları
- AB YZ Tüzüğü Uyumu: Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü kapsamında risk değerlendirmesi ve uyum süreçleri
- YZ Sorumluluk Hukuku: Yapay zekâ sistemlerinin verdiği zararlardan doğan sorumluluk değerlendirmeleri
- Algoritmik Karar Sistemleri: Otomatik karar alma mekanizmalarının KVKK ve insan hakları çerçevesinde değerlendirilmesi
- YZ ve Fikri Mülkiyet: YZ tarafından üretilen içeriklerin telif hakkı ve patent boyutları
- Otomasyon Hukuku: Robotik süreç otomasyonu ve akıllı sözleşmelerin hukuki çerçevesi
AB Yapay Zekâ Tüzüğü (AI Act)
Avrupa Birliği'nin 2024 yılında yürürlüğe giren Yapay Zekâ Tüzüğü, YZ sistemlerini risk düzeylerine göre sınıflandırır:
- Kabul Edilemez Risk: Sosyal puanlama, bilinçaltı manipülasyon gibi yasaklanan uygulamalar
- Yüksek Risk: Sağlık, eğitim, istihdam ve hukuk gibi kritik alanlarda kullanılan YZ sistemleri
- Sınırlı Risk: Chatbot ve deepfake gibi şeffaflık yükümlülüğü gerektiren sistemler
- Asgari Risk: Spam filtreleri gibi düşük riskli uygulamalar
Türkiye'de faaliyet gösteren ancak AB pazarına hizmet veren kurumların da bu tüzüğün kapsamına girmesi mümkündür. Bu konuda değerlendirmeler yapılabilir.
KVKK ve Otomatik Karar Alma
KVKK'nın 11. maddesi, kişilere "işlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle aleyhine bir sonucun ortaya çıkması" durumunda itiraz hakkı tanımaktadır. YZ tabanlı karar sistemleri kullanan kurumların bu hakkı göz önünde bulundurarak süreçlerini tasarlaması beklenmektedir.
YZ ve Fikri Mülkiyet
Yapay zekâ tarafından üretilen eserler (metin, görsel, müzik, kod) üzerinde telif hakkı sahipliğinin kime ait olacağı, güncel olarak tartışılan hukuki konular arasındadır. Türk hukuku çerçevesinde YZ çıktılarının fikri mülkiyet statüsü ve koruma olanakları değerlendirme gerektiren bir konudur.
Sıkça Sorulan Sorular
AB Yapay Zekâ Tüzüğü Türk şirketlerini etkiler mi?
AB pazarında yapay zekâ sistemi sunan ya da çıktısı AB'de kullanılan sistemleri işleten Türk şirketleri Tüzük kapsamına girebilir. Sistemin hangi risk sınıfına girdiği ve şirketin sağlayıcı mı kullanıcı mı olduğu yükümlülükleri belirler.
Yapay zekâ ile üretilen içeriğin telif hakkı kime aittir?
FSEK m.1/B eseri "sahibinin hususiyetini taşıyan" fikir ve sanat ürünü olarak tanımlar; bu nedenle insan katkısı bulunmayan, tamamen yapay zekâ tarafından üretilmiş çıktıların eser olarak korunması tartışmalıdır. İnsanın yaratıcı katkısının düzeyi ve kullanılan aracın kullanım koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Otomatik karar sistemlerine itiraz hakkı var mı?
Evet. KVKK m.11/1-g, işlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin aleyhine bir sonuç ortaya çıkmasına itiraz etme hakkı tanır. Bu hak, veri sorumlusuna başvuru yoluyla kullanılır.
Yapay zekâ modellerinin eğitiminde kişisel veri kullanılabilir mi?
Kişisel veriler ancak KVKK m.5 veya m.6'daki işleme şartlarından birine dayanarak ve amaçla sınırlılık ilkesine uygun şekilde kullanılabilir. Mümkün olan durumlarda verilerin anonim hâle getirilmesi riski önemli ölçüde azaltır. Ayrıntı için KVKK ve yapay zekâ sistemleri yazısına bakılabilir.
Diğer sorular için Sıkça Sorulan Sorular sayfasına bakılabilir.