Temel Kural: Önce Onay
6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a göre ticari elektronik iletiler alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir (m.6/1). Kampanya SMS'leri, pazarlama e-postaları, tanıtım amaçlı sesli aramalar, hatta işletmeyi tanıtmaya yönelik bayram kutlamaları bu kapsamda (Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik m.5/1).
İYS: Kaydedilmeyen Onay Geçersiz
2020'deki değişikliklerle İleti Yönetim Sistemi (İYS) zorunlu hâle geldi. Bugün şu kurallar geçerli:
- Ticari elektronik ileti göndermek isteyen gerçek ve tüzel kişiler İYS'ye kaydolur (Yönetmelik m.5/2).
- İYS'de onayı bulunmayan alıcıya ticari elektronik ileti gönderilemez (m.5/3).
- İşletmenin kendi kanallarından aldığı onaylar üç iş günü içinde İYS'ye kaydedilir; İYS'ye kaydedilmeyen onaylar geçersiz kabul edilir (m.7/11-12).
- Onay metninde "kabul ediyorum" kutusu önceden işaretli olamaz ve onay, ürün ya da hizmetin satışı için ön şart yapılamaz (m.7/8-9).
- Alıcının adresine ileti gönderilerek onay istenemez (m.7/4). "İzin verirseniz size kampanya göndereceğiz" diyen bir SMS de onaysız iletidir.
Onay Gerekmeyen Durumlar
- Satın alınan mal ya da hizmetin değişikliği, kullanımı ve bakımıyla ilgili iletiler (Kanun m.6/1).
- Abonelik, üyelik, tahsilat, borç hatırlatma, teslimat gibi bildirimler; ama bunların içinde mal ya da hizmet tanıtımı yapılamaz (Yönetmelik m.6/2).
- Tacir ve esnaf olan alıcılara önceden onay alınmadan ileti gönderilebilir; ancak ret hakkını kullanmışlarsa artık gönderilemez (Kanun m.6/2; Yönetmelik m.6/3).
Tacir ve esnaf istisnası dar yorumlanıyor. Kişisel Verileri Koruma Kurulu, internette bulduğu iş e-postasına pazarlama iletisi gönderilen bir avukatın tacir ya da esnaf sayılmadığını, bu yüzden istisnanın uygulanamayacağını belirterek gönderen şirkete idari para cezası verdi (Karar 2022/861). Serbest meslek sahiplerine "iş adresi" diye onaysız ileti göndermek riskli.
Ret Hakkı
Alıcı, gerekçe göstermeden ticari iletileri reddedebilir (Kanun m.8/1). Her iletide kolay ve ücretsiz bir ret yolu bulunmalı ve ret, iletinin geldiği kanaldan yapılabilmeli (Yönetmelik m.9/3-4). Ret ulaştıktan sonra işletme üç iş günü içinde ileti göndermeyi durdurur (Kanun m.8/3). Ret doğrudan İYS üzerinden de yapılabilir (Yönetmelik m.9/7).
Şikâyet Nasıl Yapılır?
- Nereye: e-Devlet, İYS ya da Ticaret Bakanlığı'nın internet sitesi üzerinden elektronik olarak veya yazılı olarak oturduğunuz yerdeki ticaret il müdürlüğüne (Yönetmelik m.14/1).
- Ne zaman: İletinin gönderildiği tarihten itibaren üç ay içinde (m.14/3). Bu süre geçerse şikâyet işleme konmaz.
- Hangi bilgilerle: SMS için gönderen numara ya da marka adı, gönderilme tarihi ve saati, iletinin görsel örneği; e-posta için gönderen adres, tarih, saat ve içerik; sesli aramada arayan numara, tarih, saat ve konu (m.14/2).
- Yalnızca kendi adresiniz için: Şikâyet ancak size ait numaraya ya da e-posta adresine gelen iletiler için yapılabilir (m.14/4).
Şikâyette ispat yükü işletmede (Yönetmelik m.13/1). İşletme onay kayıtlarını, onayın geçerliliği sona erdikten sonra üç yıl saklamak zorunda (m.13/2). Ekran görüntüsünü alıp iletiyi silmemeniz yeterli; onay vermediğinizi kanıtlamak size düşmüyor.
Cezalar (2026)
Onaysız ileti gönderen işletmeye 6563 sayılı Kanun m.12/1-a uyarınca idari para cezası verilir. Bu ceza 2026 için 2.859 TL ile 14.309 TL arasında. Bir defada birden fazla kişiye onaysız ileti gönderilmişse ceza on katına kadar artırılabilir (m.12/2). Ret bildirimine rağmen gönderime devam etmek gibi m.8/2-3'e aykırılıklarda 2026 tutarı 5.723 TL ile 42.930 TL arası (m.12/1-c). Tutarlar her yıl Ticaret Bakanlığı tebliğiyle güncelleniyor. Ceza devlete ödenir; şikâyet yoluyla şikâyetçiye bir ödeme yapılmaz.
KVKK Boyutu
Telefon numarası ve e-posta adresi kişisel veridir ve pazarlamada kullanılmaları için KVKK'daki işleme şartlarından birine de dayanılması gerekir. Kurul, hesabını kapatıp verilerinin silinmesini isteyen bir müşteriye SMS göndermeyi sürdüren bir bankaya, verileri saklama yükümlülüğü devam etse bile bu SMS'lerin hiçbir işleme şartına dayanmadığı gerekçesiyle idari para cezası verdi (Karar 2021/1104). Numaranızın nereden alındığını öğrenmek için işletmeye KVKK m.11 uyarınca başvurabilir, 30 gün içinde cevap alamazsanız Kurula şikâyette bulunabilirsiniz (m.13-14).
İşletmeler İçin Kısa Kontrol Listesi
- İYS kaydınız ve marka tanımlarınız güncel mi?
- Web sitesi, mağaza ve çağrı merkezinde alınan onaylar üç iş günü içinde İYS'ye aktarılıyor mu?
- Onay kutusu önceden işaretsiz ve ayrı mı?
- Toplu gönderimden önce liste İYS'den kontrol ediliyor mu?
- Her iletide ret yolu ve MERSİS ya da unvan bilgisi var mı?
- Bilgilendirme mesajlarına kampanya ekleniyor mu?
Sonuç
Onay vermediğiniz reklam mesajlarına karşı en etkili yol, iletinin görüntüsünü saklayıp üç ay içinde e-Devlet ya da İYS üzerinden şikâyet etmek. İşletmeler için onayın alınmış olması yetmiyor; İYS'de kayıtlı olması gerekiyor. Toplu gönderimlerde cezanın on katına kadar çıkabilmesi, hatalı tek bir kampanyanın maliyetini ciddi biçimde artırıyor.
Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Somut bir mesele için iletişime geçilerek değerlendirme yapılabilir.
Kaynakça
- 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.6, m.8, m.12 ve 2026 yılı idari para cezası tablosu (Ticaret Bakanlığı Tebliği, RG 25.12.2025-33118) — mevzuat.gov.tr
- Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik (RG 15.07.2015-29417; RG 04.01.2020-30998 değişikliğiyle) m.5, 6, 7, 9, 13, 14 — mevzuat.gov.tr
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.5, m.11, m.13, m.14.
- Kişisel Verileri Koruma Kurulu Karar Özetleri: 2021/1104, 2022/861.